صله رحم
«الَّذِینَ یَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِیثاقِهِ وَ یَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَ یُفْسِدُونَ فِی الْأَرْضِ أُولئِکَ هُمُ الْخاسِرُون »[۱]؛ کسانى که پیمان خدا را از پس آنکه آن را بستند مىشکنند و رشتهاى را که خدا به پیوستن آن فرمان داده مىگسلند و در زمین تباهى مىکنند آنها خودشان زیانکارانند
«ظاهر این است که منظور از” امر” (در آیه فوق) امر تشریعى است که از ناحیه وحى نازل شده باشد، به شهادت ذیل آیه که مىفرماید: «وَ یَخافُونَ سُوءَ الْحِساب»؛ آنها از پروردگارشان، خشیت دارند و از بدى حساب (در دادگاه قیامت) مى ترسند.
آرى، حساب و مؤاخذه بر احکام نازله در شریعت است…
آیه مورد بحث از آنجایى که مطلق است دلالت میکند بر هر صلهاى که خدا به آن امر فرموده که از معروفترین مصادیق آن صله رحم است، که بر وجود آن تاکید نموده و فرموده:
«وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِی تَسائَلُونَ بِهِ وَ الْأَرْحام»[۲]؛ تقوای الهی را رعایت کنید و در باره ارحام کوتاهى مکنید.
و نیز در تاکید آن در ذیل آیه مورد بحث فرموده:” وَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَ یَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ” و این اشاره به آن است که ترک صله رحم مخالفت امر خدا است، پس جا دارد مردم از خدا بترسند و آن را ترک نکنند که ترک آن عمل زشتى است، و در نامه اعمال آدمى ضبط مىشود، و باعث سوء حساب مىگردد.»[۳]
در اهمیت صله رحم همین بس که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، همه انسانها را به صله رحم سفارش کرده است؛ هر چند که در این مسیر سختیهای فراوانی ببینند و راهشان از یکدیگر بسیار دور باشد. همچنین صله رحم را بخشی از دین دانسته و فرمودهاند که هر کس آن را بجا نیاورد دین او ناقص است…
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله میفرمایند: «هر کس به سوی خویشاوندانش با جان و مالش قدم بردارد تا صله رحم را به جا آورد، خداوند عزوجل به وی اجر صد شهید عطا میکند و برای هر قدمی که برمی دارد خداوند چهل هزار حسنه مینویسد و چهل هزار گناه از وی پاک میکند و چهل هزار درجه بالا میبرد و گویا خداوند را در حال صبر، صد سال عبادت کرده که عبادتش پذیرفته شده است»[۴]
بنای اسلام بر اساس مهر و محبت است. لذا شارع مقدس به ما این اجازه را نداده که با خویشاوندان خود قطع رابطه کنیم هر چند آنها با ما سنگین رفتار کنند…
خشم خداوند
فردی محضر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آمد و پرسید: مبغوضترین عملها نزد خداوند کدام است؟ حضرت فرمود: «مشرک بودن به خداوند. آن مرد پرسید: بعد از آن کدام عمل است؟ حضرت جواب دادند: کسی که با خویشاوندن خویش قطع رابطه کند.»[۵]
این روایت هشدار بزرگی است برای کسانی که با خویشاوندانش قطع رابطه کردهاند.
عبدالله سنان میگوید به حضرت امام صادق علیه السلام عرض کردم: من پسر عمویی دارم که هر چه با او میپیوندم، از من میبرد. تصمیم گرفتهام که اگر بار دیگر از من ببرد من هم از او ببرم. آیا شما اجازه میفرمایید؟ حضرت فرمودند: «اگر تو با او بپیوندی و او از تو ببرد، خداوند با هر دو شما خواهد پیوست ولی اگر تو از او ببری و او از تو ببرد، خداوند از هر دوی شما خواهد برید.[۶]
[۱] – سوره رعد، آیه۲۱.
[۲] – سوره نساء، آیه۱.
[۳] – ترجمه تفسیر المیزان، ذیل آیه ۲۱سوره رعد. (با مقداری تغییر)
[۴] – مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۷۱، ص۸۹.
[۵] – نمازی، مستدرک سفینه البحار، ۱۴۱۹ ق، ج۴، ص۱۰۸.
[۶] – همان، ج۳، ص۳۴۸. (منبع مطالب مربوط به این پاورقی و دو پاورقی قبلی: دانشنامه اسلامی با عنوان صله رحم. https://b2n.ir/p21340)