یاد خدا

 ذکر دائم

«رجالٌ لا تلهیهم تجاره و لا بیعٌ عن ذکر اللّه‏ و اقام الصلاه و ایتاء الزکاه یخافون یوماً تتقلَّبُ فیه القلوب و الأبصار»: مردانى که نه تجارت و نه معامله‏ اى آنان را از یاد خدا و برپا داشتن «نماز» و اداى «زکات» غافل نمى‏ کند، آنها از روزى مى‏ ترسند که در آن، دلها و چشمها زیر و رو مى‏ شود.۱

علامه طباطبائى (قدس سره)مى‏ فرماید: «مقابله میان ذکر اللّه‏ و نماز و زکاه در آیه فوق نشانگر این معنا است که چیزى آنها را از یاد مستمر خدا و نیز از یاد خدا در اوقات معین به وسیله اعمالى از قبیل نماز و زکات، باز نمی دارد».^۲

امیرمؤمنان (علیه السلام ) در وصف اهل ذکر و در بیان آیه مذکور می فرماید :

«…و أِنّ للذّکر لاهلاً أخذوه من الدنیا بدلاً فلم یشغلهم تجارهٌ و لا بیعٌ عنهُ یقطعون به ایّام الحیوه و یهتفون بالزّواجر عن محارم اللّه‏ فى أسماع الغافلین و یأمرون بالقسط یأتمرونَ به و ینهون عن المنکرِ و یتناهون عنهُ فَکانّما قطعو الدنیا الى الآخرهِ و هُم فیها، فشاهدُوا ما وَراءَ ذلک، فکانّما إِطّلعوا غیوبَ أهلِ البرزَخِ فى طول الأِقامه فیه و حققّت القیامه علیهم عداتَها فکشفوا غطاءَ ذلک لاهل الدنیا حتّى کانّهم یرون ما لا یرى الناس و یسمعون ما لا یسمعون…»: یاد خدا اهلى دارد که آن را به جاى زرق و برق دنیا برگزیده‏ اند، لذا هیچ تجارت و داد و ستدى آنها را از یاد خدا باز نداشته است. با همین وضع زندگى خود را ادامه می دهند و غافلان را با فریادهاى خود متوجه کیفر محرمات الهى مى‏ کنند، به عدالت فرمان می دهند و خود به آن عمل مى‏ کنند، مردم را از بدى باز می دارند و خود به گرد آن نمى‏ چرخند، با اینکه در دنیا هستند گویا آن را رها کرده و به آخرت پیوسته‏ اند، آنها ماوراى دنیا را مشاهده کرده، گویا از پشت دیوار این جهان سر برآورده و به جهان برزخیان می نگرند… و اقامت طولانى آنجا را مشاهده می کنند و گویا رستاخیز، وعده ‏هاى خود را براى آنها عملى ساخته است؛ آنها این پرده‏ ها را براى جهانیان کنار زده حتى گویا چیزهائى را مى ‏بینند که دیگران نمى‏ بینند و مطالبى را مى‏ شنوند که دیگران نمى‏ شنوند.

۱- تفسیر المیزان ، ذیل آیه فوق.
۲- با توجه به اینکه « یخافون » صیغه مضارع است ، استمرار را می رساند
۳- نهج البلاغه، خطبه/ ۲۲۲/ ۷.