یاد خدا

ذکر ذات مقدس الهى

«انّ الذین اتّقوا اذا مسّهم طائف من الشیطان تذکروا فاذا هم مبصرون»: پرهیزگاران هنگامى که گرفتار وسوسه شیطان شوند، متذکر (خداوند متعال و پاداش و کیفر او) مى‏ شوند و (در پرتو یاد او راه حق را مى بینند) بینا مى‏ گردند.(۱)
 منظور از «متذکّر» شدن این است که به یاد خدا مى‏ افتند و ذات پاک الهى را در دل خود حاضر و ناظر مى‏ بینند و به برکت این یاد قلبى عمیق از افتادن در دام شیطان نجات مى‏ یابند. امام صادق« علیه ‏السلام » در تفسیر آیه فوق فرمود: «یذکر اللّه عند المعصیه یهمّ بها فیحول ذکر الله بینه و بین تلک المعصیه و هو قول الله: انّ الذین اتقوا اذا…»: آنگاه که مى‏ خواهد مرتکب گناهى شود خدا را یاد کند که این یاد خدا او را از ارتکاب گناه باز خواهد داشت و این همان قول خداوند متعال است که فرمود: «پرهیزگاران هنگامى که…».(۲)

در «ذکر نعمت» بین خدا و نعمتهایش نوعى جدائى و دوگانگى وجود دارد؛ لذا خود نعمت به نحوى نظر انسان را به سوى خود جلب مى ‏کند گر چه همین توجه به نعمت عامل یاد خداست؛ همچنین در «ذکر نام خدا» نیز از این جهت که یکى دالّ است و دیگرى مدلول و به عبارت دیگر یکى نام است و دیگرى صاحب نام، دوگانگى مطرح است؛ همان طور که کسى که به آئینه نگاه مى‏ کند فقط تصویر را مى ‏بیند و از خود آئینه که واسطه نشان دادن تصویر است غافل مى ‏شود. «یاد کننده نام خدا» هم گویى فقط صاحب نام (خدا) را مى‏ بیند و از «نام» او غافل مى‏ گردد امّا در «ذکر ذات مقدس الهى» هیچ گونه دوگانگى و یا واسطه و یا دالّ و مدلولى مطرح نیست؛ زیرا در  این نوع از ذکر ” ذاکر” ؛ خدا را در
حرمش که « قلب مؤمن » است حاضر و ناظر می بیند . برای همین است که این « ذکر » بالاتر ومهمتر از سایر موارد آن است .


(۱) اعراف / ۲۰۱.

(۲) وسائل الشیعه ج ۱۱/ ابواب جهاد النفس باب ۲۳ ج ۱۵

 

نوشته‌های مشابه