یاد خدا و استمرار آن

راه تحصیل ذکر دائم

در حدیث معراج خطاب به رسول خدا« صلى‏ الله ‏علیه‏ و‏آله » آمده است: «… دُم على على ذکرى، فقال: یا رب و کیف أدوم على ذکرک؟ فقال: بالخلوه عن الناس و بغضک الحلو و الحامض، و فراغ بطنک و بیتک من الدنیا»؛ بر یاد من مداومت داشته باش. عرضه داشت: پروردگارا، چگونه یاد تو را مداومت بخشم؟ فرمود: با خلوت گزینى از مردم و بیزارى از ترشى و شیرینى و تهى داشتن شکم و خانه‏ ات از دنیا.۱
ظاهرا منظور این است که زمان مناسب و مکان خلوتى را براى خودش در نظر بگیرد تا بتواند به بهترین وجه ممکن با خداى خود مناجات و راز و نیاز داشته باشد و به ذکر و عبادتش مشغول گردد و لذا پیامبر اسلام « صلى‏ الله‏ علیه‏ و‏آله » طبق دستور قرآن شب ها از خواب بیدار مى‏ شده و به تهجد و عبادت حق تعالى مى‏ پرداخته چنانچه در جمله بعدى (بُغضکَ الحُلوَوَ الحامضَ) به مسئله خود سازى از راه کنترل هواهاى نفسانى از توجه زیاد به لذات مادّى پرداخته شده است؛ چرا که انسان طبیعتا علاقه ‏مند به استفاده و لذّت بردن از انواع غذاها و میوه ‏ها و سایر خوردنی ها است و اینها در حقیقت براى این است که انسان با استفاده از آنها، نیاز جسمى اش را برطرف ساخته و قوّت لازم را براى انجام وظایف الهى بدست آورد و کسى که از وسعت نظر و بینش قوى و درست برخوردار است، بیشتر به هدف مى‏ اندیشد تا به وسیله؛ براى او مهم نیست که چیزى که نیازش را برطرف مى‏ کند شیرین باشد یا نباشد؛ علاقه و توجه زیاد به شیرینى و یا ترشى انواع خوردنی ها خودش مانعى در مسیر حرکت معنوى انسان مى‏ باشد.

بنابر این همه تلاش کنیم انشاالله با استفاده از این رهنمودهای بسیار مهم در مسیر تحصیل ذکر مستمر خدا گام برداریم و از خدا بخواهیم توفیق آن را به ما عنایت فرماید چنانچه در مناجات شعبانیه که بسیار مورد توجه امامان معصوم علیهم السلام  بوده می خوانیم: «اللّهم اجعلنى ممّن یدیم ذکرک»: خداوندا! مرا از کسانى که در یاد تو مدامت دارند قرار ده.

۱- مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ ق، ج۷۴، ص۲۲