نشانه نهم (اهل ذکر)
دعا و توسل
حضرت على (علیه السلام) در ادامه خطبه ۲۲۲ در بیان اوصاف «اهل ذکر» می فرماید:
«لکلّ باب رغبه الى اللّه منهم یدٌ قارعه یسألون من لا تضیق لدیه المنادِحُ»؛ به هر درى که امیدوارى به آن در وجود دارد، دستى براى کوبیدن از سوى آنان دراز است از کسى درخواست مى کنند که سختى و تنگى برایش معنى ندارد و
امیدواران را محروم نمى سازد.(۱)
چرا که اینها درس خود را از قرآن گرفته اند که فرمود:
«أُدعونى استجب لکم»؛ مرا بخوانید تا اجابت کنم شما را.(۲) و لذا چشم امید به عنایت الهى دارند و از دیگران قطع امید کرده اند براى همین است که به نتیجه مطلوب نیز مى رسند.
در روایتى از امام صادق (علیه السلام) مى خوانیم: «اذا أراد أحدکم ان لا یسأل ربّه تعالى شیئا الّا أعطاهُ فَلیَیْأس من الناس کُلِّهم و لا یکون له رجاءا الّا عنداللّه عزوجل فاذا عَلِمَ اللّه تعالى ذلک من قلبه لم یسأله شیئا الّا أعطاهُ…»؛ هرگاه یکى از شما چیزى را از خدا نخواهد مگر اینکه خدا آن را به او بدهد باید از (ناحیه) همه مردم مأیوس گردد و جز به آنچه که پیش خداوند متعال است امیدى نداشته باشد. وقتى که خداوند متعال این معنى را از قلب او دانست (در این صورت بنده) چیزى را از او سؤال نمى کند مگر اینکه خداوند آن را به وى عطا کند.(۳)
و اینها (اهل ذکر) در دعاهاى خود به عنوان واسطه هاى فیض و ابواب الهى به حضرات معصومین(علیهم السلام)، متوّسل مى شوند چرا که خداوند متعال خودش ما را به آن
فرا خوانده است:
«یا ایّها الذین امنوا إتقوا اللّه وَابْتَغُوا إِلیه الوسیلهَ و جاهدوا فى سبیله لعلّکم
تفلحون»؛ اى کسانى که ایمان آورده اید (از مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید، و وسیله اى براى تقرب به او بجویید و در راه او جهاد کنید باشد که رستگار شوید.(۴)
ذیل آیه فوق رسول خدا (صلى الله علیه و آله) فرمود:
«الأئمه من ولدالحسین (علیه السلام) من أطاعهم فقد أطاع اللّه و من عصاهم فقد عصى الله هم العروه الوثقى و هم الوسیله الى اللّه تعالى»؛ پیشوایان از فرزندان حسین (علیه السلام) اند؛ کسى که از آنها اطاعت کند، خدا را
اطاعت کرده است و کسى که آنها را نافرمانى کند، خدا را نافرمانى کرده، دستگیره محکم و وسیله به سوى خداوند متعال آنها هستند.(۵)
ایمان به خدا و پیامبر اکرم (صلى الله علیه وآله) و اهل بیتش، و جهاد و عبادات همچون نماز، روزه، زکات، زیارات،
صله رحم و انفاق و… نیز از واسطه هاى میان ما و خداوند متعال محسوب می شوند.(۶)
(۱) ادامه خطبه /۲۲۲.
(۲) سوره مؤمن (غافر)، ۶۰.
(۳) کلینی، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق، ج۲ ؛ ص۱۴۸.
(۴) سوره مائده، آیه۳۶
(۵) العروسی الحویزی، نورالثقلین، قم، اسماعلیان، ۱۴۱۵ق، ج ۱ ص ۶۲۶ ح ۱۷۶.
(۶) نهج البلاغه خطبه / ۱۱۰.